hoe werkt de kandidaatsstelling?

Om kandidaat te worden voor de verkiezingen moeten een aantal dingen gebeuren:

• naam van de lijst vastleggen
• kandidatenlijst opstellen en inleveren
• kandidatenlijst onderzoeken en openbaar maken
• lijstnummers toekennen en openbaar maken

Hoe wordt de naam van een lijst vastgelegd?

Een politieke groepering meldt bij het centraal stembureau de naam die ze wil gebruiken bij de Tweede Kamer verkiezingen. Dit moet op tijd gebeuren, en er moet een waarborgsom van € 450 worden betaald aan het rijk. De groepering moet een vereniging zijn, ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Ook moeten de statuten van de vereniging, die zijn weergegeven in de notariële oprichtingsakte, worden meegestuurd. De naam moet aan een paar eisen voldoen, bijvoorbeeld niet in strijd zijn met de openbare orde, niet langer dan 35 letters of tekens en niet te veel lijken op de naam van een andere groepering.

Het centraal stembureau beslist of de naam geregistreerd mag worden en publiceert deze beslissing in de Nederlandse Staatscourant.

Een politieke groepering kan ook een verzoek indienen om een andere naam te laten registreren of om de registratie te laten verwijderen. Als een politieke groepering al een geregistreerde naam heeft, maar niet aan de verkiezingen heeft meegedaan, dan vervalt de geregistreerde naam weer.

De registratie van de lijst moet 43 dagen voor de dag van de kandidaatstelling binnen zijn bij de Kiesraad (zie hieronder voor de 'kandidaatstelling').

Voor de verkiezingen van de Provinciale Staten gelden ongeveer dezelfde regels, maar de waarborgsom is dan € 225. Bij de gemeenteraadsverkiezingen is de waarborg € 112,50.

Kandidatenlijst inleveren: de kandidaatstelling

Elke politieke groepering stelt een kandidatenlijst op volgens de regels die ze daarvoor zelf heeft gemaakt. Die regels staan meestal in de statuten van de partij. De kandidatenlijst wordt ingeleverd bij het centraal stembureau.

De ingediende lijst moet ondersteund worden door schriftelijke verklaringen van kiezers. In de meeste gevallen moeten die 30 ondersteunende verklaringen zijn. Elke kiezer mag maximaal één ondersteunende verklaring afleggen.

Een kandidaat mag op maximaal één kandidatenlijst voorkomen. De kandidaat moet bij de kandidatenlijst een schriftelijke verklaring bijvoegen waarin hij of zij instemt met zijn of haar kandidaatstelling. Ook moet een kopie van een geldig legitimatiebewijs worden ingeleverd, tenzij de kandidaat al eens eerder is verkozen.

De kandidaatsstelling vindt altijd 43 dagen voor de verkiezingen plaats. Dat komt dus overeen met 6 weken plus 1 dag. Die tijd is nodig om de lijsten nog te kunnen controleren.

Bij het inleveren van een kandidatenlijst moet de politieke groepering een waarborgsom van € 11.250 worden betaald, als het gaat om Tweede Kamer verkiezingen. Dat geldt overigens niet als dezelfde partij ook al aan de vorige verkiezingen heeft meegedaan. Deze waarborgsom wordt terugbetaald aan deze partij, tenzij het aantal stemmen op de partij kleiner is dan 75% van de kiesdeler. Bij provinciale staten is de waarborgsom € 1.125, bij de gemeenteraad € 225.

Onderzoeken en publiceren van de kandidatenlijst

Op het moment dat de kandidatenlijsten definitief binnen moeten zijn, onderzoekt het hoofdstembureau of de lijsten aan alle eisen voldoen. De lijsten die worden goedgekeurd worden ter inzage neergelegd op het gemeentehuis waar het hoofstembureau is gevestigd.

Lijstnummers toekennen en openbaar maken

Alle lijsten krijgen een lijstnummer. Eerst krijgen de partijen een nummer die bij de vorige verkiezingen ook zijn gekozen, waarbij de partij met de meeste stemmen nummer 1 krijgt. De andere lijsten krijgen een nummer op basis van het toeval. De lijstnummers worden gepubliceerd in de Nederlandse Staatscourant.

Uiteindelijk worden alle lijsten met hun nummer en naam openbaar gemaakt in de Nederlandse Staatscourant.

Kies: vorige pagina | volgende pagina