Wat is de oorzaak van een aardbeving?
Aardbevingen hebben vaak te maken met het schuiven van de platen die
samen de aardkorst vormen. Het wetenschappelijke woord voor de aardkost is
"lithosphere". De basisgedachte is dat de buitenste laag van de
aarde wordt gevormd door een groot aantal platen die als het ware op een
onderliggende laag liggen.
Op de plaats waar twee of meer platen aan elkaar grenzen kunnen
verschillende dingen gebeuren: de platen bewegen uit elkaar, of ze worden
samengedrukt, over ze bewegen langs elkaar.
Platen bewegen uit elkaar
Wanneer twee platen die naast elkaar liggen uit elkaar bewegen, komt er
in de ruimte die tussen de platen vrijkomt lava naar boven uit de
onderliggende laag (de atheonosphere). De lava koelt vervolgens af en
verandert in een nieuw stuk lithosphere.
Platen worden samengedrukt
Als twee platen van de aardkorst naar elkaar toe bewegen, en er is geen
tussenruimte meer, dan komen ze tegen elkaar aan. Een van de twee platen
kan dan onder de andere plaat schuiven, en komt daardoor in de
atheonosphere en smelt. Het kan echter ook gebeuren dat geen van de twee
platen naar beneden wordt gedrukt. Op de plaats waar de twee platen
samenkomen ontstaat dan als het ware een overvloed aan materiaal, wat
leidt tot het ontstaan van bergen.
Platen bewegen langs elkaar
Op sommige plaatsen waar twee platen elkaar raken schuiven de randen
van de platen langs elkaar. Stel je voor dat de ene plaat naar het noorden
beweegt, en de andere plaat naar het zuiden. Omdat de platen tegen elkaar
aan liggen is wordt er eerst spanning opgebouwd, zonder dat de platen
bewegen. Op een gegeven moment is de spanning zo hoog dat de twee platen
met een schok langs elkaar schuiven. Vergelijk dit met twee houten blokken
die zeer ruw zijn. Je legt ze strak tegen elkaar aan en duwt beide blokken
in tegenovergestelde richting. Eerst gebeurt er niets, maar naarmate je
harder duwt neemt de spanning toe en opeens zullen de blokken toch langs
elkaar schuiven. Op het moment dat de verschuiving plaatsvindt, spreken we
van een aardbeving.
Breuklijnen
De grenzen tussen twee platen van de aardkorst worden ook wel
breuklijnen genoemd. In gebieden van de aarde waar dergelijke breuklijnen
voorkomen, ontstaan vaak aardbevingen. Er zijn ook gebieden waar meerdere
breuklijnen dicht bij elkaar liggen. Daar kan het gebeuren dat een
aardbeving in de ene breuklijn de spanning in een andere breuklijn er
vlakbij zo doet oplopen dat er nog een aardbeving optreedt.
Trillingen van aardbevingen
Een aardbeving vindt dus altijd plaats op een specifiek punt in de
aardkorst (het 'epicentrum-), maar de trillingen die daarbij ontstaan
verspreiden zich door de aardkorst. Het lijkt een beetje op een steentje
dat midden in een vijver gegooid wordt: de kracht waarmee het steentje in
het water terechtkomt veroorzaakt een golfpatroon dat zich steeds verder
van het punt van inslag verspreidt.
Een aardbeving vindt niet altijd aan de oppervlakte van de aardkorst
plaats, soms is het punt waar de beving ontstaat vele kilometers diep
onder de grond. Er bestaat verschillende soorten trillingen die door
aardbevingen ontstaan, namelijk trillingen aan de oppervlakte en
trillingen in de aardkorst. Wanneer een trilling binnen in de aardkorst
aan de oppervlakte komt gaat die over in een oppervlaktetrilling. De
oppervlaktetrillingen veroorzaken de schade van een aardbeving, omdat daar
de gebouwen en mensen getroffen worden.
Kies: vorige pagina | volgende pagina
|
