De dag van de verkiezingen
De stemlokalen gaan open om half acht ’s ochtends, en blijven open tot 9 uur ’s avonds. Als iemand niet buiten werktijd kan gaan stemmen, dan is een werkgever verplicht om tijdens werktijd maximaal twee uur vrij te geven om te gaan stemmen.
De bemanning van het stembureau
Op het stembureau moeten gedurende de openstelling altijd de voorzitter plus twee leden van het stembureau aanwezig zijn. De leden van het stembureau mogen zolang ze actief zijn op het stembureau niet laten merken wat hun politieke voorkeuren zijn, ze moeten zich objectief gedragen.
Als de voorzitter verhinderd is of ziek wordt, dan valt een van de leden voor hem in. Als dat niet lukt, dan kan de burgemeester een plaatsvervanger aanwijzen. Het kan natuurlijk ook gebeuren dat er acuut een nieuwe voorzitter nodig is. In dat geval kan er zelfs aan een kiezer die in het stemlokaal aanwezig is gevraagd worden om (tijdelijk) voorzitter van het stembureau te zijn.
Voorbereidingen
Voor de opening van het stembureau tellen de leden van het stembureau de stembiljetten.
Het uitbrengen van een stem met stembiljetten
Wanneer er in een stembureau gestemd wordt met stembiljetten, dan gaat dat als volgt: De kiezer kan op elk moment gedurende de openingstijden van het stembureau gaan stemmen. Zodra hij of zij aan de beurt is overhandigt de kiezer de oproepingskaart aan de voorzitter van het stembureau. Als de voorzitter dat wil dan moet de kiezer zich legitimeren.
De voorzitter noemt hardop het nummer dat op de oproepingskaart staat. Het tweede lid van het stembureau zoekt dit nummer op in de lijst van kiezers die in het stembureau mogen stemmen en noemt de naam die daarbij staat. De voorzitter controleert of deze naam overeenkomt met de naam op de oproepingskaart. Als dat klopt, dan zet het tweede lid bij de zojuist opgelezen naam in de lijst zijn paraaf, om aan te geven dat de kiezer zich gemeld heeft. Hiermee wordt dus voorkomen dat iemand twee keer kan stemmen.
De voorzitter geeft nu aan de kiezer een stembiljet, en noteert hoeveel stembiljetten hij heeft uitgegeven (door te turven). Dan gaat de kiezer met het stembiljet naar het stemhokje en maakt met het rode potlood dat in het stemhokje ligt het hokje van de kandidaat van zijn of haar keuze rood. Daarna vouwt de kiezer het stembiljet dicht zodat het niet zichtbaar is op wij hij gestemd heeft, en gaat hij naar de stembus. Het derde lid van het stembureau kijkt toe om te controleren of hij het stembiljet in de stembus stopt.
Elektronisch stemmen
In de kieswet staat niets specifieks over het stemmen per computer. Er staat alleen dat het mogelijk is om op andere manieren dan met stembiljetten te stemmen. De techniek die daarvoor gebruikt wordt moet zijn goedgekeurd door de minister van binnenlandse zaken en moet verder aan een aantal eisen voldoen. De belangrijkste zijn dat de geheimhouding van de stemming verzekerd moet zijn, ook als de kiezer geen keuze wil maken. De bediening moet eenvoudig en storingsvrij zijn en de kandidatenlijsten moeten op duidelijke wijze worden vermeld. Ook bij elektronisch stemmen moet de kiezer zijn stem slechts een keer kunnen uitbrengen, en het moet mogelijk zijn om een vergissing te herstellen.
Bij elektronisch stemmen krijgt de kiezer geen stembiljet, maar staat in het stemhokje een groot paneel met voor elke kandidaat een knopje. De kiezer drukt op het knopje van de kandidaat van zijn of haar keuze. De naam van de kandidaat verschijnt nu in het display van de stemcomputer.
Als de kiezer ziet dat het de naam is van de kandidaat die hij bedoelde, dan drukt hij op de rode knop om aan te geven dat hij klaar is met stemmen. Dan verlaat hij het stemhokje weer. Als de kiezer zich vergist had, dan kan de knop 'Herstel', links van het display gebruikt worden.
Blanco stemmen is ook mogelijk, daarvoor zit links van het display een knop 'Blanco'.
De gang van zaken in het stemlokaal
Kiezers mogen gedurende de openingstijden van het stemlokaal daar aanwezig zijn en de gang van zaken observeren. Ze mogen echter niet de orde verstoren, en ook geen dingen doen om andere kiezers te beïnvloeden in hun keuze.
Bijzondere situaties
Als een kiezer zich vergist bij het invullen van het stembiljet, dan kan hij aan de voorzitter van het stembureau een keer een nieuw stembiljet vragen. De voorzitter maakt het stembiljet met de vergissing onmiddellijk onbruikbaar.
Als het stembureau gaat sluiten (om 21 uur) dan wordt dit door de voorzitter van het stembureau aangekondigd. Iedereen die dan nog in het stembureau of bij de ingang staat te wachten mag dan nog zijn of haar stem uitbrengen.
